Sermorelin: kompletny przewodnik po peptydzie GHRH(1-29)

Kilka minut. Natywny GHRH jest inaktywowany w osoczu, gdy dipeptydylopeptydaza IV (DPP-IV) odcina jego dwa pierwsze aminokwasy; powstały GHRH(3-44) zachowuje mniej niż jedną tysięczną aktywności biologicznej. Po wstrzyknięciu dożylnym u zdrowych osób nienaruszony GHRH(1-44) miał okres półtrwania 6,8 minuty. Skrócony amid 1-29 jest przecinany w tym samym wiązaniu, a dalej wzdłuż łańcucha jest też podatny na cięcie przez enzymy trypsynopodobne.^[4][5]

Pomiary samego peptydu sermorelin u ludzi są z tym zgodne. Podczas stałego wlewu dożylnego u dziesięciu zdrowych mężczyzn czas połowicznego zaniku GHRH(1-29)-NH2 wynosił 4,3 minuty. U 30 zdrowych mężczyzn po wstrzyknięciu dożylnym był szybko eliminowany, choć GH pozostawał podwyższony przez około trzy godziny; jego biodostępność przez błonę śluzową nosa wynosiła zaledwie 3-5%. Jego produkt powstający pod wpływem DPP-IV, GHRH(3-29), wykrywano w ludzkim osoczu po podaniu podskórnym.^[6][7][3]

Krótki czas przebywania w osoczu to problem konstrukcyjny, który próbowały rozwiązać późniejsze analogi. D-alanina w pozycji 2 wydłużyła czas połowicznego zaniku tylko nieznacznie, do 6,7 minuty; CJC-1295 wprowadził cztery podstawienia do tego samego łańcucha 29 reszt, a tesamorelin zachował pełny łańcuch 44 reszt z N-końcową grupą heksenoilową. Porównanie całej rodziny przedstawiamy w osobnym artykule.^[6][3]

Najmocniejsze dane kliniczne dotyczące peptydu sermorelin pochodzą od dzieci z niedoborem hormonu wzrostu. W otwartym badaniu wieloośrodkowym 110 wcześniej nieleczonych dzieci w wieku przedpokwitaniowym z niedoborem GH otrzymywało sermorelin raz na dobę przed snem przez okres do roku, a 86 z nich kwalifikowało się do analizy skuteczności. Średnie tempo wzrastania wzrosło z 4,1 cm na rok na początku badania do 8,0 cm na rok po sześciu miesiącach i 7,2 cm na rok po dwunastu miesiącach; po sześciu miesiącach 74% oceniono jako dobrze odpowiadające na leczenie, wiek kostny nie zwiększał się szybciej niż wiek wzrostowy i nie obserwowano niekorzystnych zmian w badaniach biochemicznych, stężeniu glukozy ani IGF-1.^[9]

Porównanie z samym hormonem wzrostu wypada mniej korzystnie. W randomizowanym badaniu z udziałem 60 dzieci z niedoborem GH pochodzenia podwzgórzowego sześć miesięcy ciągłego podawania GHRH(1-29)-NH2 w jednej z dwóch dawek dało średnie tempo wzrastania 9,2 i 9,3 cm na rok, wobec 14,6 cm na rok przy stosowaniu GH. Stężenie IGF-1 najpierw wzrosło, a potem ponownie spadło; u 39 z 40 dzieci otrzymujących GHRH pojawiły się przeciwciała przeciwko niemu, które niemal zniknęły dziewięć miesięcy po zakończeniu leczenia.^[10]

Przegląd farmakologiczny z 1999 roku podsumował sytuację następująco: ograniczone dane wskazywały, że sermorelin podawany raz na dobę był skuteczny u części dzieci w wieku przedpokwitaniowym z idiopatycznym niedoborem GH, schematy podawania peptydu sermorelin porównywane bezpośrednio z somatropiną podawaną raz na dobę dawały mniejszy przyrost tempa wzrastania, a jego wpływu na ostateczny wzrost w wieku dorosłym nie ustalono.^[8]

Ponieważ działa bezpośrednio na przysadkę, pojedyncza dożylna dawka peptydu sermorelin stała się szybkim i stosunkowo swoistym testem zdolności tego gruczołu do uwalniania GH. Wyniki fałszywie dodatnie u dzieci bez niedoboru GH zdarzały się w teście z peptydem sermorelin rzadziej niż w innych testach prowokacyjnych, a u dorosłych połączenie peptydu sermorelin z argininą uznawano za jeszcze bardziej swoiste.^[8]

Test miał wbudowany martwy punkt. Prawidłowa odpowiedź GH na sermorelin pokazuje, że przysadka działa, więc nie może wykluczyć niedoboru GH spowodowanego problemem wyżej, w podwzgórzu; do potwierdzenia takiego rozpoznania potrzebne były inne testy stymulacyjne.^[8]

Test z argininą i GHRH zniknął razem z produktem. Przegląd medyczny FDA z 2017 roku odnotowuje, że Geref (sermorelin w postaci octanu) wycofano z rynku USA w 2008 roku z powodu decyzji biznesowej producenta, ponieważ substancja czynna używana do produkcji tego środka diagnostycznego nie była już wytwarzana. Ten sam przegląd opisuje Geref jako amidowany syntetyczny peptyd odpowiadający pierwszym 29 aminokwasom GHRH złożonego z 44 aminokwasów.^[15]

U osób starszych podnosi GH; czy przekłada się to na cokolwiek więcej, nie udowodniono. W badaniu z udziałem dziesięciu zdrowych starszych mężczyzn, którzy otrzymywali dwie dawki w losowej kolejności, 14 dni podawania GHRH(1-29) dwa razy na dobę w wyższej dawce podniosło dobowe wydzielanie GH i IGF-1 do poziomu obserwowanego u dziewięciu młodych mężczyzn, bez zmian glukozy na czczo ani ciśnienia tętniczego.^[11]

Pojedyncza dawka co noc dawała mniej. W badaniu bez grupy kontrolnej jedenastu zdrowych mężczyzn w wieku od 64 do 76 lat z niskim wyjściowym IGF-1 samodzielnie podawało sobie GHRH(1-29) co noc przez sześć tygodni. Nocne uwalnianie GH i amplituda szczytów wzrosły, ale IGF-1, IGFBP-3, masa ciała, pomiary mięśni i tkanki tłuszczowej metodą DEXA, glukoza i lipidy się nie zmieniły. Poprawiły się dwa z sześciu pomiarów siły i jeden test wytrzymałości, a autorzy stwierdzili, że pojedyncze dawki co noc są mniej skuteczne niż kilka dawek na dobę.^[12]

Bliski analog, [Nle27]GHRH(1-29)-NH2, podawany co noc przez 16 tygodni po okresie wstępnym z placebo 19 mężczyznom i kobietom w wieku od 55 do 71 lat, w ciągu dwóch tygodni podniósł nocne GH i IGF-1, ale do 16. tygodnia IGF-1 stopniowo wrócił w kierunku wartości wyjściowych. Retrospektywny przegląd dokumentacji 14 mężczyzn, którym przepisano sermorelin razem z GHRP-2 i GHRP-6, opisał wyższe IGF-1, ale nie miał grupy kontrolnej i nie pozwala wyodrębnić działania samego peptydu sermorelin.^[13][14]

W programie klinicznym pojedyncze dawki dożylne i powtarzane podskórne dawki raz na dobę były dobrze tolerowane. Najczęściej zgłaszanymi zdarzeniami niepożądanymi były przemijające zaczerwienienie twarzy i ból w miejscu wstrzyknięcia. W rocznym badaniu u dzieci nie pojawiły się niekorzystne zmiany w ogólnych badaniach biochemicznych ani w panelach hormonalnych, glukoza na czczo się nie zmieniła, a IGF-1 nie był wytwarzany w nadmiarze.^[8][9]

Immunogenność to sygnał najczęściej pomijany. W randomizowanym sześciomiesięcznym porównaniu z hormonem wzrostu u 39 z 40 dzieci otrzymujących w sposób ciągły GHRH(1-29)-NH2 pojawiły się przeciwciała przeciwko niemu. Przeciwciała nie korelowały ze zmianą wzrostu i niemal zniknęły dziewięć miesięcy po zakończeniu leczenia, ale pokazują, że organizm może rozpoznawać ten peptyd jako obcy.^[10]

Dane o bezpieczeństwie mają wyraźne granice. Pochodzą od dzieci z niedoborem GH i z małych badań u dorosłych trwających od kilku dni do kilku tygodni. Brak długoterminowych danych o bezpieczeństwie u zdrowych dorosłych, a przegląd endokrynologiczny z 2026 roku określa dowody u ludzi dotyczące peptydu sermorelin poza jego pierwotnymi wskazaniami jako ograniczone i w dużej mierze pośrednie.^[12][16]

W Stanach Zjednoczonych już nie. Sermorelin w postaci octanu był dopuszczony przez FDA i sprzedawany jako Geref do diagnostyki i leczenia niedoboru GH u dzieci. Według przeglądu medycznego FDA producent poinformował agencję w lipcu i grudniu 2008 roku, że wstrzymuje produkcję, a pozwolenia wydane na podstawie dwóch wniosków NDA obejmujących Geref wycofano w czerwcu 2009 roku.^[16][15]

W Unii Europejskiej wyszukiwanie w bazie produktów leczniczych EMA 22 września 2026 roku nie zwróciło żadnego wpisu dla peptydu sermorelin, nie ma więc centralnie dopuszczonego produktu leczniczego zawierającego sermorelin ani europejskiego publicznego sprawozdania oceniającego.^[17]

W sporcie Lista zabroniona WADA 2026 wymienia sermorelin obok CJC-1293, CJC-1295 i peptydu tesamorelin jako analog GHRH w punkcie S2.2.4 — czynniki uwalniające hormon wzrostu. Substancje z klasy S2 są zabronione przez cały czas, zarówno w trakcie zawodów, jak i poza nimi.^[18]

Peptyds dostarcza sermorelin jako liofilizowany peptyd badawczy z certyfikatem analizy dla serii, wyłącznie do badań laboratoryjnych in vitro. Nie przedstawiamy go jako terapii przeciwstarzeniowej, zamiennika hormonu wzrostu ani produktu wpływającego na skład ciała.

Te dowody warto znać właśnie dlatego, że są nietypowe w tej dziedzinie: cząsteczka z rzeczywistą historią regulacyjną, randomizowane i otwarte badania u dzieci z niedoborem GH, zwalidowana rola diagnostyczna i kilka małych badań u dorosłych. Mają też wyraźne granice: badania pediatryczne obejmowały populację kliniczną, badania u dorosłych były małe i krótkie, a żadne kontrolowane badanie u zdrowych dorosłych nie wykazało trwałej korzyści.^{[9][10][12][16]}

Tesamorelin — analog GHRH z najobszerniejszym współczesnym dorobkiem badań klinicznych — ma własny kompletny przewodnik, a CJC-1295, analog z podstawieniami w łańcuchu 29 reszt, zwykle łączony z peptydem ipamorelin, omawia przewodnik CJC-1295 + ipamorelin.^[3][16]