Przewodnik po badaniach nad dihexa: mechanizm, badania i wycofania

Twierdzenie stojące za reputacją dihexa jako peptydu czynnika wzrostu nerwów pochodzi z jednego programu badawczego na Washington State University. Artykuł z 2014 roku doniósł, że dihexa wiąże się bezpośrednio z czynnikiem wzrostu hepatocytów (HGF) i że zarówno dihexa, jak i jej związek macierzysty, Nle1-angiotensyna IV, wywołują fosforylację receptora HGF, c-Met, na neuronach hipokampa — aktywując szlak czynnika wzrostu, który ten sam artykuł połączył z tworzeniem nowych kolców dendrytycznych i wzrostem synaps, efektami, które według tego artykułu były blokowane przez antagonistów szlaku HGF w tych samych eksperymentach.^[3]

Ten artykuł już nie jest wiarygodny. The Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics wydał w jego sprawie formalne wyrażenie zaniepokojenia we wrześniu 2021 roku, a w kwietniu 2025 roku go wycofał. Nota o wycofaniu podaje, że dochodzenie Washington State University wykryło sfałszowane i/lub sfabrykowane dane na kilku rysunkach tego artykułu.^[3][4][5]

Nie był to jedyny taki przypadek. Dwa wcześniejsze artykuły z tego samego laboratorium i programu badawczego, opisujące powiązane związki pochodne angiotensyny IV zaprojektowane, by blokować — a nie aktywować — receptor HGF jako potencjalne środki przeciwnowotworowe, otrzymały to samo wyrażenie zaniepokojenia w 2021 roku i zostały wycofane w ramach tej samej decyzji z kwietnia 2025 roku.^[6][7][8][9]

Jeden element tej historii stoi w oderwaniu od wszystkiego powyższego. Klasyczne miejsce wiązania, przez które działają angiotensyna IV i jej analogi, powszechnie nazywane receptorem AT4, zostało niezależnie zidentyfikowane przez odrębną grupę badaczy jako aminopeptydaza regulowana insuliną (IRAP) — enzym niezwiązany z HGF ani c-Met. Ta identyfikacja nie opiera się na żadnym z wycofanych powyżej artykułów i nie pojawia się w żadnym z nich.^[11]

Najlepiej znane dane behawioralne dotyczące dihexa pochodzą z tego samego artykułu z 2013 roku, który nazwał ten związek. Badacze donieśli, że dihexa podawana doustnie odwróciła u szczurów deficyty wywołane skopolaminą w wynikach testu wodnego labiryntu Morrisa — standardowego modelu upośledzenia pamięci wywołanego lekami — oraz, w odrębnym eksperymencie, poprawiła uczenie się w tym teście u starych, 24-miesięcznych szczurów, wraz ze zwiększoną synaptogenezą w hipokampie u tych samych zwierząt.^[1]

Ten artykuł nie został wycofany, ale też nie został oczyszczony z zarzutów. Od września 2021 roku jest objęty nierozstrzygniętym wyrażeniem zaniepokojenia, wydanym równolegle z tym dotyczącym artykułu o mechanizmie, który później wycofano. Peptyds traktuje jego konkretne rysunki jako niezweryfikowane do czasu rozstrzygnięcia sprawy.^[2]

Odrębne, nowsze badanie na gryzoniach nie ma związku z laboratorium Washington State University ani z jego wycofaniami. Badacze z China Pharmaceutical University i Nanjing Medical University testowali dihexa na myszach APP/PS1, transgenicznym modelu wyselekcjonowanym do rozwijania patologii amyloidowej przypominającej chorobę Alzheimera. Cztery grupy po dwanaście myszy każda — typu dzikiego, nieleczone APP/PS1 oraz APP/PS1 otrzymujące dihexa w dawce 1,44 lub 2,88 mg/kg — poddawano codziennemu podawaniu dożołądkowemu przez sondę przez trzy miesiące. Myszy APP/PS1 leczone dihexa miały krótszy czas dotarcia do platformy w teście wodnego labiryntu Morrisa niż nieleczone myszy APP/PS1 i częściej przekraczały miejsce, w którym wcześniej znajdowała się platforma, a także miały zmniejszone markery zapalne i zwiększoną ekspresję białek synaptycznych; zablokowanie szlaku sygnałowego PI3K/AKT odwróciło te efekty.^[10]

Według stanu na wrzesień 2026 roku wyszukiwanie w ClinicalTrials.gov dla hasła „dihexa” nie zwraca żadnego zarejestrowanego badania, a w PubMed też nie figuruje żadne zakończone lub trwające badanie tego związku z udziałem ludzi.^[15]

Powiązany, ale chemicznie odrębny związek doczekał się badań na ludziach. Fosgonimeton (nazywany też ATH-1017), opisany we własnym opublikowanym artykule metodologicznym jako pozytywny modulator HGF/MET, nie jest dihexa — to inaczej zbudowana molekuła z późniejszych prac w tym samym obszarze badań nad czynnikiem wzrostu hepatocytów. W podziękowaniach tego artykułu o bezpieczeństwie i farmakologii fazy 1 wymieniono dr Leen Kawas, współautorkę wycofanych artykułów o mechanizmie działania dihexa opisanych powyżej, za jej wkład w projekt badania.^[13]

Większe, zakończone badanie fazy 2/3 związku fosgonimeton — 315 uczestników z łagodną do umiarkowanej chorobą Alzheimera, codzienne dawkowanie podskórne w porównaniu z placebo przez 26 tygodni — opublikowało wyniki w ClinicalTrials.gov. Ani pierwszorzędowy punkt końcowy badania, złożony wskaźnik funkcji poznawczych i funkcjonalnej, ani jego kluczowe drugorzędowe punkty końcowe nie osiągnęły istotności statystycznej względem placebo.^[14]

HGF i jego receptor, c-Met, nie są tematem obcym biologii nowotworów — to jeden z jej ugruntowanych obszarów badań. Niezależne badania niezwiązane z dihexa opisują MET jako receptor napędzający wzrost tkanek, przeżycie i migrację komórek, łączą nadmiernie aktywną sygnalizację HGF/MET z inwazją i przerzutami nowotworowymi w wielu typach nowotworów oraz uznają blokowanie MET — a nie jego aktywację — za strategię przeciwnowotworową godną rozwijania.^[12]

Obecnie wycofany artykuł o mechanizmie działania dihexa proponował odwrotny kierunek: aktywację, nie blokowanie, tego samego szlaku receptorowego w celu wspierania wzrostu nerwów. To samo laboratorium Washington State University opublikowało odrębnie — i wycofało w ramach tej samej decyzji z 2025 roku — pracę badającą mimetyki czynnika wzrostu hepatocytów jako blokujące Met środki przeciwnowotworowe. To dowodzi, że ta sama grupa badawcza traktowała ten szlak jako istotny dla nowotworów, tylko z przeciwnej strony.^[6]

Żadne z badań na gryzoniach opisanych w tym artykule nie badało obecności nowotworów i nie zgłosiło ich wystąpienia, a żadne nie trwało dłużej niż trzy miesiące. To brak monitorowania w krótkim okresie, a nie wykazany wynik bezpieczeństwa, i pozostawia pytanie leżące u podstaw sprawy — co długotrwała aktywacja tego szlaku receptorowego zrobiłaby w dłuższym okresie — otwarte, a nie odpowiedziane.^[1][10]

Dihexa is not approved as a medicine anywhere. No dihexa-based product holds a marketing authorisation from the European Medicines Agency, and none appears in the FDA's Drugs@FDA database of approved drugs.^[17][18]

Jej status regulacyjny jednak aktywnie się zmienia. Octan dihexa to jedna z pięciu substancji, które FDA rozważa do listy substancji masowych sekcji 503A — listy substancji czynnych luzem, które mogą stosować licencjonowane apteki recepturowe — obok katelicydyny (LL-37), GHK-Cu, melanotan II i pegylowanego mechanicznego czynnika wzrostu. FDA podaje, że jej Komitet Doradczy do spraw Receptury Aptecznej omówi te substancje na posiedzeniu przed końcem lutego 2027 roku; według stanu na wrzesień 2026 roku nie podjęto jeszcze decyzji.^[16]

Odrębnie, strona FDA dotycząca substancji czynnych luzem, które mogą stwarzać istotne zagrożenia dla bezpieczeństwa w recepturze aptecznej (stan strony na 22 kwietnia 2026), wymienia octan dihexa wśród substancji umieszczonych kiedyś w kategorii 2, których zgłoszenia zostały wycofane przez zgłaszających. Jej wpis zaznacza, że FDA nie zidentyfikowała żadnych danych o ekspozycji u ludzi dla produktów leczniczych zawierających octan dihexa i nie ma istotnych informacji, czy substancja szkodziłaby ludziom, gdyby im ją podano.^[19]

Umieszczenie na liście 503A, jeśli FDA je ostatecznie przyzna, pozwoliłoby licencjonowanym aptekom recepturowym przygotowywać preparaty na bazie dihexa na zamówienie dla konkretnego, nazwanego pacjenta. Nie byłoby to zatwierdzenie dihexa przez FDA jako samodzielnego leku, a preparat recepturowy nie jest oceniany pod względem bezpieczeństwa i skuteczności w taki sposób, jak zatwierdzony lek — to dwie różne kategorie regulacyjne, a nie szczeble tej samej drabiny.^[16]

Peptyds nie sprzedaje dihexa, w żadnej formie ani czystości. Ten przewodnik ma podsumować opublikowane badania i ich niedawne wycofania dla czytelników, którzy próbują zrozumieć to, co krąży o niej w internecie, a nie wprowadzić produkt.

Nic w tym przewodniku nie jest ofertą, rekomendacją ani instrukcją użycia osobistego. Dowody dotyczące dihexa, według stanu na wrzesień 2026 roku, to zbiór badań na gryzoniach z nierozstrzygniętym problemem rzetelności u podstaw, brak opublikowanych doniesień o testowaniu tego związku na człowieku oraz otwarte pytanie biologiczne dotyczące szlaku, który ma ona według proponowanego mechanizmu aktywować.